Trong làng bóng đá thế giới ngày nay vốn đã chuyên nghiệp hóa và tinh hoa hóa cao độ, muốn trở thành huấn luyện viên trưởng của một đội Champions League thường cần lý lịch cầu thủ chuyên nghiệp chói lọi hoặc nền tảng giàu có từ các ông lớn.

Thế nhưng HLV người Lithuania Valdas Dambrauskas, năm nay 49 tuổi, lại đi một con đường ngoạn mục từ tầng cỏ gốc.

Cả đời ông chưa từng đá bóng chuyên nghiệp đúng nghĩa, 23 tuổi đã treo giày; năm 2002, nhờ khoản tiền thưởng đầu tiên thắng được từ một chương trình trả lời truyền hình, ông liều mình bước lên chuyến bay tới London; 24 năm sau, ông dẫn dắt CLB ngựa ô Azerbaijan Sabah — mới thành lập 9 năm — vượt qua bốn vòng play-off khắc nghiệt, lần đầu tiên trong lịch sử lọt vào vòng bảng Champions League.

Năm 1977, Dambrauskas sinh ra ở thị trấn nhỏ Pakruojis của Lithuania. Năm ông 11 tuổi, cha mất, mẹ một mình nuôi bốn con. Để giúp mẹ, với vai trò anh cả, Dambrauskas từ nhỏ đã làm thêm trang trải nhà cửa.

Ở quốc gia lấy bóng rổ làm môn thể thao số một, Dambrauskas lại thích bóng đá hơn. Theo lời ông, sự nghiệp cầu thủ bắt đầu từ 17 tuổi, kết thúc lúc 23, thành tích lớn nhất là đã đá giải hạng ba Lithuania. Khi nhận ra mình khó trở thành cầu thủ chuyên nghiệp thành công, Dambrauskas nảy ý tưởng làm huấn luyện viên.

Thế nhưng vào buổi giao thoa thiên niên kỷ, với một thanh niên bình thường không lý lịch cầu thủ chuyên nghiệp, đến từ quốc gia bóng đá nhỏ, muốn gõ cửa bóng đá chuyên nghiệp gần như là mơ giữa ban ngày.

Bước ngoặt đến năm 2002. Dambrauskas 25 tuổi đăng ký tham gia phiên bản Lithuania của chương trình trả lời có thưởng Ai là triệu phú. Nhờ vốn kiến thức phong phú, ông vượt ải lần lượt, cuối cùng thắng 4.000 litas Lithuania (tương đương khoảng 2.500 bảng ngày nay).

Ở Lithuania thời đó, khoản thưởng này đủ mua một chiếc xe cũ khá tốt hoặc làm tiền đặt cọc một căn hộ, nhưng Dambrauskas lại đưa ra quyết định khiến tất cả người thân bạn bè sửng sốt: cùng bạn gái mua vé máy bay tới London, đến nơi khai sinh bóng đá hiện đại để theo đuổi giấc mơ huấn luyện viên.

Sau khi trả vé máy bay và chi phí thuê nhà ban đầu đắt đỏ ở London, khoản thưởng gần như chẳng còn gì. "Khi chúng tôi tới Anh, số tiền còn lại chỉ đủ cầm cự khoảng một tháng," Dambrauskas thẳng thắn trong một cuộc phỏng vấn.

Để sống sót ở London và đóng học phí khóa huấn luyện viên đắt đỏ, ông bắt đầu những năm tháng làm thêm cực kỳ vất vả. Ông từng làm ở siêu thị bán lẻ, phát báo, làm trợ lý nhà trẻ, dành tiền tiết kiệm để mua sách huấn luyện bóng đá và đăng ký các khóa đào tạo của FA. Trong khi tiếng Anh còn chưa lưu loát, ông nghiến răng thi vào Đại học Metropolitan London, học khoa học thể thao và huấn luyện bóng đá, tốt nghiệp suôn sẻ năm 2009.

Khi nhớ lại trải nghiệm liều mình đó, Dambrauskas nói: "Từ ngày đầu tiên đặt chân tới Anh, trong đầu tôi chỉ có một việc — hiện thực hóa giấc mơ trở thành HLV bóng đá chuyên nghiệp. Đó là quá trình từng bước: trước hết học ngôn ngữ, rồi đăng ký khóa HLV Level 1, tiếp đến Level 2; rồi dẫn buổi tập đầu tiên ở bóng đá trẻ, sau đó tìm cách vào học viện đào tạo của CLB chuyên nghiệp hoặc bán chuyên; đồng thời học bằng khoa học thể thao ở đại học... Tôi tham gia mọi hội thảo và buổi nói chuyện có thể để làm giàu cho bản thân."

Nhờ sự cần mẫn đó, ông bắt đầu từ dưới đáy, từng chút tích lũy lý lịch. Thời đại học, ông lần lượt có cơ hội thực tập ngắn hạn tại học viện trẻ của Fulham, Brentford và Manchester United. Còn ở bóng đá người lớn, công việc HLV trưởng đầu tiên của ông là dẫn dắt một đội giải hạng 9 Anh: Kingsbury London Tigers.

Ở đội gồm các cầu thủ cỏ gốc này, ông dẫn dắt bốn năm, đưa đội lên thứ hạng giải đấu cao nhất lịch sử CLB, và nhờ đó nhận giải Thể thao Westminster. Trong thời gian đó, ông còn kiêm HLV trưởng đội U17 Lithuania.

Năm 2010, Dambrauskas chọn rời London, trở về Tổ quốc Lithuania.

Ông tỉnh táo nhận ra, với lý lịch lúc ấy, rất khó thực sự bước vào hệ thống giải chuyên nghiệp đỉnh cao ở Anh. "Tôi biết trực tiếp dẫn dắt đội chuyên nghiệp ở Anh gần như bất khả thi, nhưng tôi có thể tìm cửa đột phá ở Tổ quốc và những nơi khác ở châu Âu."

Về nước, ông nhận lời mời của CLB nội địa Ekranas, trở thành thành viên ban huấn luyện. Đồng thời, ông còn kiêm HLV trưởng đội U19 Lithuania hai năm. Năm 2013, ông được nâng lên HLV trưởng Ekranas, dẫn đội đang rất khó khăn tài chính về hạng sáu giải quốc nội, nhưng vẫn không cứu được CLB khỏi phá sản.

Thế nhưng trải nghiệm đó đủ để ông bước lên sân khấu lớn hơn. Năm 2014, Dambrauskas được CLB nội địa khác Žalgiris chú ý, trở thành HLV trưởng của ông lớn lâu đời Lithuania này. Hai năm sau đó, ông đưa đội quét sạch mọi danh hiệu quốc nội Lithuania, và năm 2016 nhờ thành tích bốn cúp trong một mùa được bầu HLV xuất sắc nhất năm của Lithuania. Trong thời gian này, ông cũng lần đầu nếm trải sân Champions League, nhưng không đưa đội vượt qua vòng loại.

Năm 2017, Dambrauskas 40 tuổi đã là nhân vật nổi bật của bóng đá trong nước. Vì cũng thiếu lý lịch cầu thủ chuyên nghiệp, nhiều CĐV Lithuania gọi ông là "Mourinho Lithuania".

Nhưng ông chưa bao giờ quên giấc mơ bước lên sân khấu cao nhất châu Âu. Vì vậy năm đó ông dứt khoát từ chức tại Žalgiris, lần nữa ra nước ngoài, bắt đầu hành trình phiêu bạt.

Tám năm sau đó, ông lần lượt đến Latvia, Croatia, Bulgaria, Hy Lạp, Síp, Hungary dẫn dắt, nhưng ngoài 3 năm tại RFS của Latvia, các giai đoạn còn lại đều khá ngắn, song cũng thu hoạch không ít. Ông từng cùng Ludogorets vô địch giải Bulgaria, cũng từng đưa RFS và Hajduk Split của Croatia vô địch cúp quốc gia. Năm 2021, Ludogorets dưới quyền ông suýt vào vòng bảng Champions League, nhưng bị ông lớn Thụy Điển Malmö loại ở vòng play-off cuối cùng.

Với ông, trải nghiệm tưởng chừng long đong đó đã khiến ông trở thành HLV tốt hơn. "Được làm việc ở các quốc gia khác nhau, truyền thống khác nhau và môi trường khác nhau là món quà lớn nhất trong sự nghiệp bóng đá của tôi. Nó làm giàu cuộc đời tôi, cũng khiến tôi trở thành HLV bóng đá xuất sắc hơn. Trong quá trình dẫn dắt, tôi luôn cố trước hết nhìn cầu thủ như con người, chứ không chỉ xem họ là cầu thủ bóng đá. Chỉ khi thực sự hiểu con người, mới hướng dẫn cầu thủ tốt hơn."

Tháng 6/2025, Dambrauskas nhận ghế HLV CLB Azerbaijan Sabah, đây đã là quốc gia thứ 9 trong sự nghiệp huấn luyện của ông.

CLB đóng tại Baku này thành lập năm 2017, chưa đầy 10 năm lịch sử. Thế nhưng, dưới sự tái tạo chiến thuật pressing cường độ cao và chuyển đổi tấn công-phòng ngự nhanh của Dambrauskas, Sabah bùng nổ ở mùa 2025-26, một mạch ôm trọn ngôi vô địch giải cao nhất Azerbaijan và Cúp quốc gia, lật đổ bá chủ giải đã vô địch 12 lần trong 13 năm qua Qarabağ, chấn động bóng đá Azerbaijan.

Sau khi vô địch giải, Sabah cũng có được suất vòng loại Champions League quý giá. Nhưng với đội mới ở đấu trường châu Âu này, muốn tới vòng 36 đội Champions League sau cải tổ, phải vượt qua đúng bốn vòng knock-out hai lượt.

Dambrauskas và các học trò mở ra một hành trình nghẹt thở. Hai vòng đầu, họ lần lượt loại The New Saints của Wales và KuPS của Phần Lan. Vòng ba, đối mặt nhà vô địch Đan Mạch AGF Aarhus, Sabah thua 1-2 lượt đi, nhưng lượt về trên sân nhà họ thắng tưng bừng 4-0 để hoàn tất màn ngược dòng.

Lúc này, họ chỉ còn một cửa cuối tới vòng bảng Champions League, chắn phía trước là Hapoel Be'er Sheva của Israel. Kịch bản giống vòng trước, lượt đi Sabah lại thua 1-2 trên sân khách, còn diễn biến lượt về càng gập ghềnh hơn.

Mới 10 phút, thủ môn Sabah mắc sai lầm lớn, đối thủ nhận món quà, Sabah rơi vào thế cùng đường tổng tỷ số 1-3. Phút 38, Nwakuku ghi bàn cho Sabah, nhưng đối thủ lại phá lưới hiệp hai. Lúc ấy trận đã sang phút 60, mà Sabah tổng tỷ số vẫn thua 2-4.

Thời khắc then chốt, Dambrauskas liên tục tung vào ba lực lượng mới. Phút 74, Sabah gỡ thêm một bàn, đưa tổng tỷ số thành 3-4; phút 94, Mutallimov một cú vô-lê khiến người xem choáng, đưa trận vào hiệp phụ!

Hiệp phụ, Sabah bắt đầu chiếm ưu thế về thể lực và tâm lý, hàng thủ đối phương vì hấp tấp nhận liên tiếp hai thẻ đỏ. Cuối cùng, đội của Dambrauskas ghi thêm hai bàn trong hiệp phụ, hoàn tất màn ngược dòng khó tin, tổng 6-4, họ trở thành đội Azerbaijan thứ hai trong lịch sử vào vòng bảng Champions League.

Khi các cầu thủ phía sau đang ăn mừng chiến thắng, Dambrauskas lại bình thản đối diện ống kính, nói các cầu thủ mới là công thần thực sự. "Đây không phải công của tôi, là của các cầu thủ và một chút may mắn. Khi những giây cuối bạn vẫn đang thua, mà bàn gỡ hòa xảy ra ở phút 94, đó chính là may mắn. Cảm ơn các cầu thủ luôn giữ niềm tin."

Ngày hôm sau, tại lễ bốc thăm 36 đội Champions League, khi Henry tự tay rút ra Barcelona, Arsenal, Manchester United, Dortmund và các ông lớn khác, các cầu thủ Sabah ngồi trước TV không ngừng thét lên hào hứng. Với họ, cơ hội đối đầu những đội mạnh này có lẽ chỉ có một lần trong đời, không sợ hãi cũng không áp lực, họ chỉ cần tận hưởng hành trình Champions League sắp tới, tiện ghé Old Trafford, Emirates và những sân nổi tiếng khác.

Dambrauskas nay đã 49 tuổi, cũng mong chờ hành trình Champions League phía trước. "Trước hết, đây là cơ hội mài giũa với những đội bóng và cầu thủ giỏi nhất thế giới. Đây không chỉ là sự hào hứng, mà còn là trách nhiệm nặng trĩu và cơ hội tuyệt vời. Điều này then chốt với sự trưởng thành của CLB chúng tôi, chỉ trên sân khấu như vậy, chúng tôi với tư cách cá nhân và tập thể mới thực sự lột xác. Chúng tôi muốn tận dụng triệt để cơ hội này, cho cả châu Âu thấy năng lượng của bóng đá Sabah."

Ngã rẽ đổi đời thường xuất hiện lúc không để ý. Nếu 24 năm trước, Dambrauskas không chọn tham gia chương trình giải trí, hoặc phung phí khoản thưởng trả lời không nhỏ đó, liệu hôm nay ông còn có cơ hội trở thành HLV bóng đá, đứng trên sân khấu Champions League?

Về điều này, Dambrauskas lại nói, dù không có món quà số phận ấy, ông vẫn luôn tin mình sẽ thành công. "Tôi không tưởng tượng được, nếu không có cuộc thi trả lời đó, cuộc sống hôm nay của tôi sẽ ra sao. Nhưng tôi tin, cuối cùng tôi nhất định tìm được cách hiện thực hóa giấc mơ."

Cập nhật: 2026-09-02 21:12